2022-12-20 - Tumultos e tragedias in Jordania e Pakistan

In lunedi in Jordania, tres policieros ha essite occise et nove humanos ha essite arrestate durante un razzia contra le refugio de suspectos implicate in le occision durante le protestos in Ma'an. In le mesme die in Pakistan, circa viginti membros del Taliban pakistanese ha prense le dominio super un centro antiterrorista in Bannu, occidente un officiero e prendente sex hostages. Le insultatores demandava un passage secur a Afghanistan. _{(JO) (PK)}

2022-12-17 - Elekto en Fiĝio kaj aliaj okazaĵoj

En sabato, Fiĝio okazigis sian parlamentan elekton. Laŭ projekcioj, kaj la regantaj liberaloj (FijiFirst) kaj la oponantaraj kristanaj demokratianoj (la Popola Ligo) gajnos po dudekses sidoj en la kvindekkvinsida parlamento, rezultigante blokiĝon. La tunizianoj ankaŭ iris al la balotoj por elekti la parlamentanojn, tio estas la anojn de la Asembleo de la Reprezentantoj de la Popolo. Krome, tri homoj estis mortigitaj per neordinara ondo ĉe strando en Durbano, Sudafriko. _{(FJ) (TN) (ZA)}

2022-11-01 - Elekto en Israel

En junio duamileduadekedu, pos krizo dil koalisuro guverneria, la chef-ministrulo zionista Naftali Bennett e la chef-ministrulo substitucal liberal Yair Lapid anuncis propozor dissolvo dil parlamento, quo aprobesis. Do ca-mardie eventis elekto parlamental en Israel, per qua la partisaro dextrista dil olima chef-ministrulo Benyamin Netanyahu atingis la majoritato parlamental, la partisi extreme dextrista anke ganis, dum ke la partisi sinistrista ed Araba perdis. _(IL)

2022-09-30 - Atak bombik in Afgania

In diurn vendrdiik in hor sept e un demi, plu ka dudes homi av esed mortifiked e sirka kuatrdes lesed per bomber suisidiik, kel eksplodifiked se in sentr edukasionik Kaaj in kuartier Dashte Barchi in Kabul, urb prinsipal de Afgania. Ist kuartier es habited prinsipale per Hazari, keli es un oktim de Afganiani. Viktimi esav prinsipale femini yun po gradasion eks skol sekundarik, keli fasiav eksamin universitetik in temp de atak. Guvernatorel (Taliban) av kondamned atak. _(AF)

2022-03-18 - Proposition re Sahara Occidental

José Manuel Albares, le ministro espaniol de affaires estranie, ha annuciate, que Espania supporta le proposition marocchin a recognoscer Sahara Occidental como un parte de Marocco con un autonomia limitate. Espania ha assi cambiate su attitude - a attinger melior relationes con Marocco. Le proposition ha essite denunciate per gruppos favorante un independentia total de Sahara Occidental. Algeria forsan opponera se al proposition, que facerea Marocco un vicino plus potente. _(EH)

2022-03-16 - Reformoj en Kazaĥio

La kazaĥia prezidanto Kasim-Ĵomart Tokajev (INTP) proponis al la parlamento serion de reformoj, inkluzive de reestablado de la Konstitucia Kortumo, malpliigo de la postulata nombro de anoj por establado de partioj de dudekmil al kvinmil, kaj malpliigo de la nombro de la parlamentanoj deputitaj de la prezidanto. Li diras, ke la celo de tiuj reformoj estas anstataŭigi la ĝisnunan superregadon de la prezidento per respubliko ja regata de la prezidento, sed kun forta parlamento. _(KZ)

2022-03-12 - Misila atako kontraŭ Irako

Irano lanĉis dek du pafajn misilojn kontraŭ la iraka kurdistana urbo Erbil. Eksplodoj estis raportataj ĉe la usona konsulejo kaj la internacia flughaveno. La misiloj verŝajne estas Fateh-110s. Ne estas raportoj pri vundoj aŭ mortoj. Irakaj sekurecaj oficistoj konfirmis, ke la misiloj estis lanĉitaj el Irano kaj ke pluraj misiloj trafis la usonan konsulejon. _(IQ)

2022-03-02 - Autonomia de feminas in Nigeria

Manifestatione pro jures de feminas es participato ab multitudine de mulieres in Abuja, metropole de Nigeria. Hoc manifestatione es facto, postquam serie de emendationes de constitutione, per que jures et autonomia de feminas es expanso, es rejecto ab Conventu Nationale. Secundo emendationes proposito, triginta quinque centesimos de sedes in parlamento et inter rectores de factiones politico es reservato pro feminas, et maritos alieno de feminas Nigeriense potes fi cives. _(NG)

2022-01-17 - Turkia changea su nómine a Türkiye

🇹🇷

Turkia vole o(f)ficialmen a(n)nunciar, que li nómine del land deve esser Türkiye ne solmen in turk, ma anc in omni altri lingues. Talmen Turkia va esser simil al land african, quel es nominat li Costa de Ivor in parlada ordinari, ma li diplomates et altri o(f)ficiales deve usar li nómine Côte d'Ivoire, pro que li guvernament ivorian ha prohibit li traductiones ad altri lingues in contextus o(f)ficial. Li motive del change es, que li habitantes de Turkia (anglesi: Turkey) vole evitar li confusion con li galline del génere Meleagris (anglesi: turkey), benque in mult lingues (includent turk self) it es nóminat galline de India. Che li Costa de Ivor, li motive del change esset plu practic – li nómine esset tant mutilat per li traductiones a diversi lingues, que li ivorianes ne posset reco(n)nosser, que Elefántcsontpart o Pantai Gading es li nómines de lor land. Che Turkia, li problema de tant grand írreco(n)nossibilitá ne existe. Noi, occidentalistes ordinari, posse continuar usar Turkia. Solmen li diplomates parlant Occidental, si hay tales, deve adaptar su parlada al desires del guvernament turk. On anc nullmen changea li facte, que li habitantes del land es nominat turkes e lor lingue prevalent is nominat turk – mem in contextus o(f)ficial. On nequande deve usar formes folli quam türkiyean o türkiyese. Solmen li nómine del land, necós altri, es tuchat per li change. Similmen li habitantes de Côte d'Ivoire es o(f)ficialmen nominat ivorianes, ne côtedivoiranes o côtedivoireses. Quelc jurnalistes íneducat specula, que li líttere ‚ü‘ va esser problematic e que it va deve esser changeat a ‚u‘, ma to es un nonsense. Li nómine Côte d'Ivoire anc es acceptat con li líttere ô. Li pronunciation es áncor questionabil. Li pronunciation turk de Türkiye es /týɾcije/. Li diplomates, queles va dever usar li nómine Türkiye, va probabilmen e(f)fortiar laxmen a imitar ti ci pronunciation. Tis, queles ne posse pronunciar ü, va probabilmen refugir a ti vocale, queles li normal parol Turkia contene in li lingue usat – dunc maxim frequentmen /u/ (ma por exemple in anglesi it es /ɜː/, ne /u/). Tis, queles neposse pronunciar /c/, va refugir a /k/. Dunc /tɜːkijɛ/ in anglesi, /tyrkije/ in francesi e german, /turkije/ in mult altri lingues. Li situation va esser interessant in ti lingues, queles contene li turk /c/ - to es por exemple russ, tchek e slovak, ú /c/ es co(n)nosset quam t moll (ть, ť), e hungarian, ú /c/ es co(n)nosset quam k moll (ky). Lingualmen it vell esser co(r)rect a usar ti ci consonante rar, ma li publica íneducat va probabilmen expectar, que anc slaves e hungarianes va usar /k/. Li Wiktionarium anglesi di, que li normal nómine Turkey es pronunciat /ˈtɜː.ki/, durant que Türkiye es pronunciat /ˈtɜː.ki.jɛ/ in anglesi. Li Wiktionariums de altri lingues es áncor silent. (TR)

Turkia volas oficale anuncar, ke la nomo dil lando devas esar Türkiye ne nur en la Turka, ma anke en omna altra lingui. Tale Turkia esos simila al lando Afrikana, qua nomesas l‘ Ivora Rivo en parolado ordinara, ma la diplomacisti ed altra oficisti devas uzar la nomo Côte d'Ivoire, pro ke la guvernerio Ivoriana interdiktis la traduki ad altra lingui en kuntexti ofical. La motivo dil chanjo esas, ke la habitanti di Turkia (Angle: Turkey) volas evitar la konfundo kun dindo (Angle: turkey), quankam en multa lingui (inkluzante Ido e la Turka ipsa) ol nomesas ne hano di Turkia, ma hano di India. Che l‘ Ivora Rivo, la motivo dil chanjo esis plu praktikal – la nomo esis tante mutilata per la traduki a diversa lingui, ke l‘ Ivoriani ne povis rikonocar, ke Elefántcsontpart o Pantai Gading esas la nomi di lia lando. Che Turkia, la trublo di tante granda nerikonocebleso ne existas. Ni, Idisti Ordinara, povas durar uzar Turkia. Nur la diplomacisti parolanta Ido, se tali existas, devas adaptar sua parolado al deziri dal guvernerio Turkiana. On anke nulmaniere chanjas la fakto, ke la habitanti dil lando nomesas Turkiani e lia linguo dominacanta nomesas la Turka – mem en kuntexti ofical. On nultempe devas uzar formi fola quale Türkiyeani. Nur la nomo dil lando, nulo altra, tushesas per la chanjo. Simile la habitanti di Côte d'Ivoire oficale nomesas Ivoriani, ne Côtedivoireani. Kelka jurnalisti needukita spekulas, ke la litero ‚ü‘ esos trubloza e ke ol devos chanjesar ad ‚u‘, ma to esas sensencajo. La nomo Côte d'Ivoire anke aceptesas kun la litero ô. La pronunco esas ankore questioninda. La pronunco Turka de Türkiye esas /týɾcije/. La diplomacisti, qui devos uzar la nomo Türkiye, probable esforcos laxe imitar ica pronunco. Ti, qui ne povas pronuncar ü, probable refujos a ta vokalo, quan la normal vorto Turkia kontenas en la linguo uzata – do maxim ofte /u/ (ma exemple en l‘ Angla ol esas /ɜː/, ne /u/). Ti, qui ne povas pronuncar /c/, refujos a /k/. Do /tɜːkije/ en l‘ Angla, /tyrkije/ en la Franca e Germana, /turkije/ en multa altra lingui inkluzante Ido. La situeso esos interesiva en ta lingui, qui kontenas la Turka /c/ - to esas exemple la Rusa, la Cheka e la Slovaka, ube /c/ konocesas kom t mola (ть, ť), e la Hungara, ube /c/ konocesas kom k mola (ky). Linguale esus korekta uzar ica konsonanto rara, ma la publiko needukita probable expektos, ke anke Slavi e Hungari uzos /k/. La Wikivortaro Angla dicas, ke la normal nomo Turkey pronuncesas /ˈtɜː.ki/, dum ke Türkiye pronuncesas /ˈtɜː.ki.jɛ/ en l‘ Angla. La Wikivortari di altra lingui ankore tacas. (TR)

2021-09-12 - Educatio in Afghania

Abdul Baqi Haqqani, minister scholarum Afghanarum et sodalis motus Taliban, seriem restrictionum pro discipulabus annuntiavit. Auditoria erint segregata, quia "educatio communis discipulorum et discipularum contra religionem Islamicam est". Mulieres et puellæ capitis tegumen gerere debebunt. Haqqani dixit Taliban viginti annos regredi nolle (tunc educatio puellis et mulieribus non licebat), magis Taliban supra hoc, quod hodie est, ædificare vult. _(AF)

2021-08-15 - Retirasion eks Afgania

Durantu retirasion de trupi de Stati Unied de Amerik eks Afgania, forsi de Taliban av prended guvernasion de Kabul, urb prinsipal afganian, in deskuint august du mil dudesun. Joe Biden (ESFJ), president de Stati United, av konfesed, ke "ist-kos av avenied plu rapide ka noi avav presentimented". _(AF)

2021-06-19 - Novo praeside de Irania

In mense Junio de anno bis millesimo vicesimo primo, Islamista conservativo Ebrahim Raisi (ISFJ) es electo quam novo praeside de Irania. Electione es participato ab solo quadraginta novem centesimos ex illos, qui habe jure de electione. Candidatos populare es excluso ex electione ab Consilio de Custodes. Ebrahim Raisi es electo ab sexaginta duo centesimos de participantes. Dissensione de decem-tres centesimos de participantes es expresso per electione de "nemine". _(IR)

2021-05-30 - Coronavirus in Africa Australi

Hieme in hemisphærio australi adveniente, Cyrillus Ramaphosa præses Austroafricanus rationes contra novam coronaviri undam restringendas Soli die annuntiavit, id erit domu-egressio nocturna interdicta ab hora undecima vespertina usque ad horam quartam matutinam, conventus prohibiti plurium quam centum hominum intus et ducentorum quinquaginta hominum foris, et mandatum tabernarum et similium officinarum non necessariarum post horam decimam vespertinam claudendarum. _(ZA)

2021-05-12 - Violentie in Israel e Palestina

Pos un decision de Israel a evicter alcun residentes palestinian ex ost-Yerushalayim, protestes de palestinianes in li strades, lanciationes de raketes ex li Bande de Gaza contra Israel e aᵗtaccas aeral de Israel contra li Bande de Gaza, ha esset mortat circa ninant civiles e quarant militantes in li Bande de Gaza, six civiles e un soldate in Israel e quin civiles in Cisjordania. In mercurdí, omni stationes del policie in li Bande de Gaza ha esset destructet. _(PS)

2021-04-26 - *Koronavirus in Turkia

Recep Tayyip Erdoğan, president de Turkia, av anunsied restriktasion plen de movasion de homi da yovdi usk desseptim de mai, eforsante minuar propagasion de *koronavirus. Sekuantu restriktasioni nov, omni laborerii debero suspendar sue aktiviteti u utilisar labor eks dome, ekseptu laborerii eks-klosed per minister de internaj, per eksempl kamp alimentik e fabriki. Voyajasion intr-urbik sine permit esero inhibied. Transportasion publik operero ye kuinkdes prosenti. _(TR)

2021-04-12 - Restriktes ha bli klementisa in Grand Britania e Irlande Nordi

Restriktes epidemional ha bli klementisa in li tot Regia Unionat, pro ke un reduktione del nombre del kasus koronavirusal dura. Butikes nonesential, tavernes, gimnastikatories, restorantes, rasatories, sentres komunitatal, libratories e parkes temati ha bli dona li permiso, ke lus darfa riaperta se. On darfa have vakanties inu Anglia kun membres del sam menaje. In Irlande Nordi, on fa li fino del ordino "reste in heme" e skolanes sekundari del yares 8-11 rivada in skoles. _(GB)

2021-04-05 - Kritike ha bli kondamna in Arabia Saudi

Un samfamiliane del laborero Abdulrahman al-Sadhan del Lune Kresent Red ha dikte, ke li Korte Krimal Spesialisat del Arabia Saudi had kondamna lo pro terorisme in un prosese sekret ye duanti yares in un prisone e aftru duanti yares de un interdiktione de voyajado. Grupes por jures homal alega, ke li punio es konektet a un pagine anonim in Twitter, vor al-Sadhan questionad pri positiones Saudi pri problemes de jures homal. Lon textes es lum sol, kelum pruva lon kulpe. _(SA)

2021-04-03 - Insidia in Jordania

Viginti homines es capto ab magistratus Jordanico. Membro de familia regale Hassan bin Zaid et præfecto anteriore de curia regale Bassem Awadallah es inter captos. Illos es accusato de insidia ad subversione de rege Abdulla II, qui es sustento ab Arabia Saudito. Cohortes de securitate dic etiam ad principe Husaino filio de Abdulla, herede de regno, quod ullo motus et operationes, que potes es uso ad destinare securitate et stabilitate de Jordania, debe es abstento ab illo. _(JO)

2021-04-02 - Krimini milital en Afganistan

La guvernerio Usana, sub la prezidantulo Joe Biden, nuligis restrikti kontre kelka membri dil Korto Kriminal Internaciona, exemple la chef-persequistino Fatou Bensouda de Gambia ed advokatulo pri yuri homal Phakiso Mochochoko de Lesoto. Li restriktesis antee dal lora prezidantulo Donald Trump pro inquestar krimini milital en Afganistan e Palestina. La guvernerio di Biden tamen insistas, ke la Korto indijas resortiso judicial, pro ke nek Usa nek Israel esas stati membra. _(AF)

2021-03-27 - Manifestatione in Pakistania

Obstructiones de vigiles es perforato ab plure mille participes de manifestatione in provincia Khyber Pakhtunkhwa de Pakistania septentriooccidentale. Progressu ad Bannu et tandem attactu ad urbe capitale Islamabad es attemptato ab illos. Investigatione ab gubernaculo ad causa de mortes de quatuor juvenes juxta Janikhel in districto Bannu es postulato ab illos. Participes de manifestatione dic, quod juvenes supradicto jam es torto et occiso ab cohortes de securitate. _(PK)